Godello, szczep który prawie przestał istnieć

Godello

Godello to szczep z ciekawą historią. To szczep, który prawie kompletnie wymarł, ale dzięki ciężkiej pracy hiszpańskich winiarzy powoli zdobywa coraz większe zainteresowanie i pojawia się coraz częściej w różnych odsłonach.

Skąd tak naprawdę pochodzą te winogrona? Niektóre źródła podają, że zostało ono po raz pierwszy zarejestrowane w pobliżu Walencji, w mieście Godella (co również miałoby być źródłem nazwy). Inne, bardziej prawdopodobne, źródła podają, że po raz pierwszy uprawiano je w regionie Galicji, gdzieś w pobliżu granicy z Portugalią, co byłoby również poparte jego bliskością genetyczną z lokalnymi winogronami portugalskimi. Ostatecznie nie ma pewności jaka jest geneza, jednak badania DNA przeprowadzone w 2006 roku potwierdziły, że Godello jest tym samym szczepem, który w Portugalii uprawiany jest jako Gouveio ( ale uwaga – Gouveio Real to już coś innego!), nawet w regionie Dão, czyli kawałeczek od Galicji.

Wciąż wyraźnie pamiętam moje pierwsze spotkanie z Godello. Było ono w hiszpańskiej Walencji, a ja miałem wtedy dosyć ograniczone pojęcie o winie. Polowałem na dosłownie każde ciekawe wino w głównej hali targowej miasta – Mercat Central. Mężczyzna w średnim wieku sprzedający wino starał się pomóc jak tylko mógł. Próbował przełamać barierę językową wyjaśniając rzeczy po hiszpańsku pomagając sobie mową ciała, bardzo ekspresyjnie niczym prawdziwy Włoch z pełną gamą sygnałów wysyłanych dłońmi. Wtedy nie rozumiałem jeszcze praktycznie nic z hiszpańskiego, sprzedawca zareagował uśmiechem, gdy powiedziałem “Galicia… niiiiice!”, patrząc na małą mapę na etykiecie wina.

Wino było odmianowym Godello z Armas de Guerra z Bierzo. Pamiętam, że to była jedna z niewielu okazji, kiedy ówcześnie zaskoczył mnie smak wina – na pewno nie smakowało jak pierwsze lepsze wino na kieliszki w losowej knajpie, miało wiele więcej do zaoferowania, wyrazisty smak owocu i ciekawą strukturę. Jeden z moich pierwszych, prawdziwych a-ha! momentów świadomego cieszenia się winem.

Dlaczego prawie straciliśmy ten szczep?

Istnieją trzy główne powody masowego spadku produkcji win z Godello i utraty zainteresowania. Należy pamiętać, że jest to szczep lubiący suchy i ciepły klimat, na ogół wcześnie pączkujący, wcześnie dojrzewający, raczej mało wydajny. Oznacza to, że nie tylko wymaga on więcej pracy w winnicy, ale otrzymamy mniej litrów z hektara uprawy.

Pierwszy cios dla hiszpańskiego przemysłu winiarskiego przyszedł wraz z kryzysem Phylloxery pod koniec XIX wieku. Wtedy to zniszczeniu uległa prawie jedna trzecia całkowitej produkcji win z Godello. Powstanie z takiego kryzysu nie jest łatwym, ani szybkim zadaniem do wykonania, zwłaszcza, że przez kolejne lata nie było jasne w jaki sposób zwalczyć tego szkodnika. Ponadto, także I wojna światowa była tuż za rogiem.

Obrazek z Punch z 1890: Phylloxera, prawdziwy smakosz wybiera tylko najlepsze winiarnie i zamieszkuje tylko najlepsze winorośle.

W tej sytuacji, dosyć logiczną decyzją jest zminimalizowanie kosztów. W efekcie czego hiszpańscy producenci białego wina zwrócili się w stronę innych szczepów, łatwiejszych do uprawy, a także bardziej wydajnych (z większym wigorem), takich jak Palomino.

To nie był koniec wyzwań i problemów dla hiszpańskich winiarzy. Wraz z dojściem do władzy generała Franco, produkcja wina otrzymała kolejny ciężki cios. Pod jego dyktaturą eksport został zakazany. Generał uważał również, że wino powinno być ograniczone tylko do wykorzystania na potrzeby Kościoła, a nie dla frajdy, co po raz kolejny utrudniło kontynuowanie jakiejkolwiek produkcji lub sprzedaży. Co logiczne, pod naporem tych wszystkich problemów i trudności – spadła nie tylko jakość win, ale oczywiście ich oferta i dostępność.

Ojciec Godello

Do współczesnej historii Godello i jego powrotu do życia jest historia Horacio Fernándeza Presa z Valdeorras, który wierząc w jakość win produkowanych z tego szczepu, prawie samodzielnie przywrócił je do życia inwestując i uprawiając przez wiele lat. Oczywiście nie był on jedynym, który na powrót spopularyzował Godello. Fernández Presa zorganizował grupę winiarzy i specjalistów zaangażowanych w popularyzację i zachowanie autochtonicznych szczepów regionu. Współpraca działała pod nazwą RE.VI.VAL (Reestructuración de Viñedos de Valdeorras) od 1974, w inicjatywę zaangażowały się również inne ówcześnie ważne postacie: Luis Hidalgo oraz José Luis Bartolomé. To dzięki nim winogrona, które kiedyś były prawie wymarły, a zainteresowanie nimi było bliskie zeru, teraz powoli wracają, otrzymując pozytywne opinie od miłośników wina i profesjonalistów na całym świecie.

Presa
Horacio Fernandez Presa

Tymczasem Horacio Fernandez Presa jest uważany za “ojca Godello”. W ciągu swojego życia otrzymał kilka nagród, w tym medal za zasługi dla agrokultury od króla Juana Carlosa.

Presa zmarł w 2013 roku, ale jego winnica działa nadal, więc zainteresowani skosztowaniem nieco historii Godello polecam poszukać butelek z marki Godeval.

Czego oczekiwać od Godello?

Godello często jest mylone z Verdejo, niektóre podobieństwa są oczywiste, jak chociażby bardzo świeży charakter wina dzięki wysokiej kwasowości. Należy jednak pamiętać, że Verdejo jest winem o zupełnie innym charakterze – jest o wiele lżejsze, nie posiada naturalnej skomplikowanej faktury jak Godello. Oba szczepy mogą produkować ostre kwasowo wina, ale wina bazujące na Verdejo są o wiele bardziej “zielone” w swoim charakterze, wręcz ziołowe. Godello natomiast mimo, że jest szczepem naturalnie aromatycznym, daje dużo możliwości winiarzowi w pracy z moszczem oraz po fermentacji lub przy starzeniu – może zdecydować podkreślić naturalne aromaty szczepu, bądź kombinować z fermentacją malolaktyczną lub innymi technikami wpływającymi na fakturę wina i aromaty.

Godello
Tutaj akurat 100% Godello od Pazo de Toubes z Ourense

Czego można się spodziewać, sięgając po butelkę Godello? Generalnie, wina Godello są zdecydowanie wytrawne, z kwasowością średnią do wysokiej. Wina fermentowane i przechowywane tylko w stalowych zbiornikach pozostaną na ogół bardziej po kwaśnej stronie, a wino będzie znacznie świeższe w smaku. Typowe aromaty dla Godello to grejpfrut, pigwa, morela, żółta śliwka, naturalnie wybór środowiska fermentacji może uwydatnić zupełnie inne aromaty, ale pigwa i morela pojawia się tak czy siak jako znak rozpoznawczy tego szczepu.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *